DOLAR 31,0200 0.04%
EURO 33,7609 0.5%
ALTIN 2.023,970,30
BITCOIN 16087581,51%
İstanbul

AÇIK

16:20

İKİNDİ'YE KALAN SÜRE

Delâʾilü’l-hayrât kitabının içeriği nedir?

Delâʾilü’l-hayrât kitabının içeriği nedir?

ABONE OL
Şubat 7, 2024 10:20
Delâʾilü’l-hayrât kitabının içeriği nedir?
0

BEĞENDİM

ABONE OL
300x250r

Delâʾilü’l-hayrât nedir? Süleyman el-Cezûlî (ö. 870/1465) tarafından derlenen salavat mecmuasının adı Delâʾilü’l-ḫayrât’tır. Türkler arasında daha çok Delâʾil-i Şerîf, Delâʾil-i Ḫayrât ve Delâʾil diye bilinen risâlenin tam adı Delâʾilü’l-ḫayrât ve şevâriḳu’l-envâr fî ẕikri’ṣ-ṣalât ʿale’n-nebiyyi’l-muḫtâr’dır.  Delâʾilü’l-hayrât kitabının yazarı kimdir? Delâʾilü’l-hayrât eseri, Şeyh Muhammed b. Süleyman el-Cezûlî (ö. 870/1465) tarafından kaleme alınmıştır. Şâzeliyye tarikatının Cezûliyye kolunun kurucusu olan Şeyh Cezûlî’nin bu risâlesi müridleri arasında bir tarikat evrâdı olarak çok okunmuş ve dolayısıyla çok sayıda istinsah edilmiştir.  Delâʾil’i sadece Cezûliyye veya Şâzeliyye mensupları değil diğer tarikat mensupları, hatta bir tarikata bağlı olmayan müslümanlar dahi faziletine inanarak düzenli bir biçimde okumuşlardır. Delâʾilü’l-hayrât okumanın faydaları nelerdir? Eserin önsözünde, salavatı belli zamanlarda düzenli bir şekilde okuyanların çok sevap kazanacakları, Hz. Peygamber (sas)’in şefaatine nâil olacakları, günahlarının affedileceği, kötü huyları terkedip iyi huylar edinecekleri, maddî ihtiyaçlarının karşılanacağı ve dünya işlerinin düzeleceği belirtilmiştir. Bu salavatı düzenlemiş olması sebebiyle Cezûlî’nin kabrinin misk gibi koktuğuna inanılır. Delâʾilü’l-hayrât’ın yazılış amacı nedir? Delâʾil’in yazılış sebebini anlatan bir menkıbeye göre keramet sahibi bir kız çocuğu, Cezûlî’ye bu mertebeye Hz. Peygamber’e salavat okuyarak ulaştığını söylemiş, ancak onun ısrarına rağmen bu salavatın metnini kendisine söylemeyip belli salavatların içinde bulunduğunu ifade etmiş, bunun üzerine Cezûlî bütün meşhur salavatları derleyip kıza göstermiş, kız da söz konusu salavatın bu derlemede birkaç defa geçtiğini bildirmiştir. Diğer bir menkıbeye göre ise Cezûlî’nin bu eseri yazmasına keramet sahibi olan hanımı sebep olmuştur. Delâʾilü’l-hayrât nasıl okunur? Delâʾil her gün, gün aşırı, dört günde veya haftada bir defa olmak üzere beş tertip üzere okunur. Okumaya pazartesi günü başlanır; hangi gün nerelerin okunacağı sayfa kenarına not edilmiştir. Delâʾil’i okumaya başlamadan önce niyet ve istiğfar etmek, esmâ-i hüsnâ okumak, başlama ve bitirme duası yapmak âdâbdandır. Delâʾilü’l-hayrât eserinin basımları Kuzey Afrika’da ve özellikle Anadolu’da büyük bir rağbet gören Delâʾil, Mısır ve İstanbul’da 1260-1320 (1844-1902) yılları arasında on dört defa basılmıştır (bk. Karatay, Arapça Basmalar, s. 441). Risâlenin ayrıca Petersburg’da yapılmış bir baskısı bulunmaktadır (1258/1842). Birçok şerhi yapılan (bk. Keşfü’ẓ-ẓunûn, I, 759; Brockelmann, GAL, II, 328; GAL Suppl., II, 360) eserin Türkçe şerhleri de vardır. Bunların en meşhuru Karadâvudzâde Mehmed Efendi’nin (ö. 1170/1756) yaptığı şerh olup Tevfîku muvaffıkı’l-hayrât fî îzâhi meânî Delâili’l-hayrât (Tevfîku muvaffıkı’l-hayrât li-neyli’l-berekât fî hidmeti menbai’s-saâdât) adını taşıyan bu eser birçok defa basılmıştır (bk. Özege, Katalog, IV, 1645; Türkçe tercüme ve şerhler için bk. Osmanlı Müellifleri, I, 399). Karadâvudzâde diğer kaynaklardan aktardığı tasavvufî menkıbe ve bilgilerle eserin hacmini oldukça genişletmiştir (İstanbul 1254, 897 sayfa). Şeyh Hasan el-İdvî’nin Bulûġu’l-meserrât ʿalâ Delâʾili’l-ḫayrât (Kahire 1289), Muhammed Mehdî el-Fâsî’nin Meṭâliʿu’l-meserrât bi-cilâʾi Delâʾili’l-ḫayrât (Mısır 1298) adlı Arapça şerhleri basılmıştır. BİBLİYOGRAFYA Muhammed Mehdî el-Fâsî, Mümettiʿu’l-esmâʾ fî ẕikri’l-Cezûlî, Fas 1313, s. 2-33. Keşfü’ẓ-ẓunûn, I, 759. el-Ḥulelü’s-sündüsiyye, I, 280. Hediyyetü’l-ʿârifîn, II, 331. Îżâḥu’l-meknûn, I, 340. Osmanlı Müellifleri, I, 399. Brockelmann, GAL, II, 327-328; Suppl., II, 359-360. Nebhânî, Kerâmâtü’l-evliyâʾ, I, 165. Karatay, Arapça Basmalar, s. 441. Özege, Katalog, IV, 1645.

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.

300x250r
300x250r


HIZLI YORUM YAP
300x250r
300x250r
300x250r
300x250r

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.